Zmienna to nazwa, która odwołuje się do jakiejś wartości. Wartość zmiennej może się zmieniać – stąd też nazwa „zmienna“.

Nazwy zmiennych

Nazwy zmiennych mogą zawierać litery, cyfry oraz znak podkreślenia. Nie mogą zawierać spacji i nie mogą zaczynać się od cyfry. W nazwach zmiennych rozróżnia się wielkie i małe litery – czyli number i Number to dwie różne zmienne. W Pythonie zwyczajowo nazwy zmiennych pisze się małymi literami. W nazwach wielowyrazowych używamy podkreślenia, np. list_length. Python 3 pozwala również na używanie w nazwach zmiennych znaków z polskiego alfabetu, ale dobrą praktyką jest stosowanie nazw w języku angielskim. Nazwy zmiennych powinny być opisowe odzwierciedlać przechowywaną wartość.

Przykłady:

• poprawne nazwy zmiennych: name, k, max_value
• niepoprawne nazwy zmiennych: 2nd_var, actor name, max-value

Tworzenie i aktualizacja zmiennej

Zmienną tworzymy, przypisując do niej wartość. Wartość można następnie zaktualizować. Zmienna przechowuje ostatnią przypisaną wartość. Do przypisania używamy znaku równości:

x = 20       # utworzenie zmiennej x i przypisanie wartości 20

y = 5        # utworzenie zmiennej y i przypisanie wartości 5

x = 10       # zmiana wartości x na 10

print(x, y)  # wypisze 10 5

Zmienne mogą być różnego typu. Python jest językiem dynamicznie typowanym, co oznacza, że w programie nie musimy jawnie określać typu zmiennej – interpreter języka zrobi to automatycznie. Jeśli przypiszemy x = 5, zmienna x będzie automatycznie typu int (liczba całkowita).

Wyświetlanie zmiennych i wyrażeń

Do wyświetlania wartości używamy funkcji print. Funkcja ta może przyjmować kilka parametrów. Jeśli chcemy wyświetlić znaki operacji arytmetycznych, należy je ująć w cudzysłów lub apostrof. Przykłady:

a = 3

b = 8

print(a)           # wynik: 3

print(a, b)        # wynik: 3 8

print(a + b)       # wynik: 11

print(a, "+", b)   # wynik: 3 + 8

Operacje arytmetyczne

Na liczbach możemy wykonywać podstawowe operacje (działania) arytmetyczne – zapis jest taki sam jak na zwykłych kalkulatorach: (+, -, /, *). Python oferuje również inne przydatne w programowaniu operacje: dzielenie całkowite (//), dzielenie z resztą (%) oraz potęgowanie (**).

x + y      # dodawanie

x - y      # odejmowanie

x * y      # mnożenie

x / y      # dzielenie

x // y     # dzielenie całkowite

x % y      # dzielenie z resztą

x ** y     # potęgowanie

W programowaniu nie możemy pomijać zapisu mnożenia tak jak w matematyce, tzn. nie możemy pisać y = 2x, musimy użyć gwiazdki: y = 2*x.

Priorytet operacji jest taki sam jak w matematyce i podobnie jak w matematyce możemy stosować nawiasy, aby określić kolejność obliczeń.

print(2+3*4)    # -> 14

print((2+3)*4)  # -> 20

x = 5

print(3*x**2)   # -> 75

print((3*x)**2) # -> 225

Skrócony zapis

W programowaniu często aktualizujemy wartość zmiennej, dodając do niej określoną wartość, np. x = x + 1, money = money + wage. Ponieważ jest to częsta operacja, Python oferuje skrócony zapis przy użyciu operatora +=. Podobne operatory istnieją także dla innych operacji arytmetycznych.

x += 1           # to samo co x = x + 1

x *= 2           # to samo co x = x * 2

money -= price   # to samo co money = money - price