Zarządzanie danymi

Wyrażanie za pomocą liczb

Za pomocą liczb wyrażamy m.in. ilość, kolejność czy wartość (czasem w połączeniu z jednostką). Informacje podane w postaci liczby są zazwyczaj dokładne, można je porządkować, wykonywać na nich operacje arytmetyczne lub poddawać analizie statystycznej.

Przykłady informacji wyrażonych za pomocą liczb:

• Mój brat urodził się w 2023 roku.
• Ewa ma 2 chomiki.
• Jakub zajął 3. miejsce.
• Koncert zaczyna się o godz. 19.00.
• Stokrotka biała osiąga wysokość około 0,5 m.

Wyrażanie za pomocą słów

Wiele informacji wyrażamy za pomocą słów lub opisu słownego. Mogą to być np. cechy, uczucia lub wrażenia. Opis słowny jest zazwyczaj w pewnym stopniu subiektywny (zależny od punktu widzenia autora) i mniej dokładny niż liczba.

Przykłady informacji wyrażonych za pomocą słów:

• Zofia ma łagodny charakter.
• Marcin ma niebieskie oczy.
• Goście zdobyli przewagę w drugiej połowie meczu.

Porównanie

Konkretne sposoby wyrażania informacji mogą być przydatne w różnych sytuacjach, a w razie potrzeby mogą się wzajemnie uzupełniać.

Dane mogą mieć różne formaty. Zasadniczo mogą występować w postaci ciągu tekstowego (np. żółw), liczby (np. 1) lub wartości logicznej (TRUE – prawda, FALSE – fałsz).

Liczby mogą przybierać najróżniejszą postać. Jeśli 0 oznacza cyfrę (lub w niektórych przypadkach liczbę całkowitą), możemy uzyskać na przykład:

• 0,0 – liczbę dziesiętną
• 000 000 000 – numer telefonu
• 00-000 – kod pocztowy
• 0/0 – ułamek
• 0% – procent
• 0 m – odległość w metrach

Szczególny przypadek stanowi formatowanie czasu. Załóżmy, że Y oznacza rok, m miesiąc, d dzień, H godzinę, M minutę, a S sekundę. W ramach takiego formatu możemy otrzymać na przykład:

• H.M – czas (godzina i minuty)
• M:S – czas (minuty i sekundy)
• d.m.Y – datę (format używany w Polsce)
• m/d/Y – datę (format używany w USA)

Znaki zastępcze (takie jak powyżej) są używane do formatowania danych np. w językach programowania lub w arkuszach kalkulacyjnych. Na podobnej zasadzie działają wyrażenia regularne, które wykorzystywane są głównie do przeszukiwania danych.

Zastosowanie konkretnego formatu (lub weryfikacji) danych jest przydatne m.in. w ankietach: jeśli chcemy od respondenta uzyskać kod pocztowy, warto ograniczyć pole wejściowe tylko do 5 cyfr. Dzięki temu zapobiegniemy wprowadzeniu błędnych danych.

Sortowanie to porządkowanie danych według określonych kryteriów. Pomaga zwiększyć ich czytelność. Innymi słowy, gdy uporządkujemy dane, szybciej odnajdziemy największe i najmniejsze wartości, łatwiej zauważymy odstępy i różnice między poszczególnymi rekordami oraz dostrzeżemy różne powtarzające się schematy.

Dane możemy uporządkować:

• rosnąco – od najmniejszych liczb do największych, od starszych dat do nowszych, od A do Z. Na przykład liczby 4, 10, 2, 9 uporządkowane rosnąco będą wyglądały następująco: 2, 4, 9, 10.
• malejąco – od największych liczb do najmniejszych, od nowszych dat do starszych, od Z do A. Na przykład imiona Lidia, Jerzy, Aneta, Wojciech uporządkowane od Z do A (malejąco) będą wyglądały następująco: Wojciech, Lidia, Jerzy, Aneta.

Baza danych służy do ustrukturyzowanego (uporządkowanego) przechowywania informacji. Jako użytkownicy nie mamy z nimi bezpośredniego kontaktu, jednak działają one w tle wielu stron internetowych i usług, z których korzystamy na co dzień. Typową bazę danych możemy wyobrazić sobie jako kilka połączonych ze sobą tabel z nazwanymi kolumnami, tak zwanymi atrybutami, gdzie wiersze stanowią poszczególne rekordy.

Właściwości baz danych

Dane w bazie danych muszą być łatwe do wyszukania. Pożądane jest również, aby nowe dane można było łatwo dodawać i modyfikować. Ponieważ w bazach danych często przechowywane są także dane wrażliwe, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zapisanych informacji są one zazwyczaj szyfrowane. W celu zwiększenia bezpieczeństwa często można wymusić określone właściwości danych wprowadzanych do bazy; na przykład poszczególnym kolumnom przypisywane są typy danych, czyli informacja, czy jest to na przykład liczba czy ciąg znaków o ograniczonej długości.

Praca z bazami danych

Do tworzenia i pracy z bazą danych w praktyce zwykle używa się oprogramowania bazodanowego, na przykład MySQL lub Microsoft Access, z którym pracuje się za pomocą specjalnego języka zapytań SQL.

Często zachodzi potrzeba wykonania więcej niż jednej operacji na bazie danych, na przykład przeniesienia środków pieniężnych z jednego konta na inne. Przypadek, w którym konieczne jest, aby albo zostały wykonane wszystkie zmiany, albo żadna, nazywamy transakcją.