Liczby binarne: podstawy
Krzyżówka binarna
W systemie binarnym (dwójkowym) liczby zapisujemy wyłącznie za pomocą dwóch cyfr: 0 i 1. Pozycja każdej cyfry w zapisie odpowiada określonej potędze liczby 2. Potęgi zaczynają się od potęgi zerowej przy cyfrze znajdującej się najbardziej na prawo i zwiększają się w kierunku lewej strony. Wartość liczby binarnej obliczamy następnie jako sumę tych potęg. Każdą potęgę uwzględniamy, jeśli na odpowiedniej pozycji znajduje się 1, a pomijamy, jeśli w danym miejscu znajduje się 0.

Oznaczanie systemów liczbowych
Aby rozróżnić, czy mówimy o liczbie w systemie binarnym, czy dziesiętnym, dodajemy do liczb indeksy dolne oznaczające system. Na przykład liczbę 5 w systemie dziesiętnym będziemy zapisywać jako 5_{10}, a liczbę binarną o wartości 5 jako 101_2. Dzięki temu możemy jednoznacznie rozróżnić, że na przykład zapis 11_{10} oznacza liczbę dziesiętną 11, podczas gdy zapis 11_2 oznacza liczbę binarną 11, czyli liczbę dziesiętną 3.
Liczby binarne na przykładzie dłoni
Aby lepiej zrozumieć zapis liczb binarnych, możemy wykorzystać coś, co zawsze mamy pod ręką – własną dłoń. Wyobraźmy sobie, że na palcach jednej ręki zapisujemy potęgi liczby 2:

W ten sposób możemy na jednej ręce przedstawić liczby od 0 do 31. Każdą z nich można bowiem jednoznacznie wyrazić jako sumę potęg liczby 2. Jeśli położenie każdego palca oznaczymy za pomocą 0 lub 1, otrzymamy zapis liczby w systemie binarnym.
Przykłady liczb zapisanych w systemie binarnym
| system dziesiętny | suma potęg | system binarny |
|---|---|---|
| 1 | 1 | 1 |
| 2 | 2 | 10 |
| 3 | 2+1 | 11 |
| 4 | 4 | 100 |
| 5 | 4+1 | 101 |
| 6 | 4+2 | 110 |
| 7 | 4+2+1 | 111 |
| 8 | 8 | 1000 |
| 9 | 8+1 | 1001 |
| 10 | 8+2 | 1010 |
| 16 | 16 | 10000 |
| 20 | 16+4 | 10100 |
| 30 | 16+8+4+2 | 11110 |